📖 Angielski w opowieściach ← spis treści
Rozdział 3 · poziom A2

Papers, Please

Wrzesień. Zosia zaczyna studia i odkrywa brytyjską łamigłówkę: do pracy potrzebny jest numer, do konta w banku — potwierdzenie adresu, a potwierdzenie adresu przychodzi… z banku. Ma wszystkie dokumenty w trzech kopiach, w plastikowych koszulkach, łącznie z kartą pływacką z podstawówki. I tak brakuje jednego rachunku. Na szczęście w Leith każdy zna jakiegoś Bartka.

? SMACZEK × 3
W nowoczesnym banku Zosia siedzi za trzema grubymi teczkami — pomarańczową, zieloną i niebieską — z których wysuwają się dokumenty w foliowych koszulkach, w tym dziecięca karta pływacka. Uśmiechnięty młody urzędnik w krawacie rozkłada ręce, a w dymku pyta o potwierdzenie adresu. Przez szklane drzwi widać po drugiej stronie ulicy mały polski sklep z czerwono-białą markizą.
Trzy teczki, karta pływacka i wciąż brakuje jednego listu

A Lecture, Not a Lecture

Pierwszy dzień na uczelni. Zwróć uwagę na has got — brytyjski sposób mówienia „ma” — i na has to, czyli „musi”. Oba wyjaśniamy w ramkach pod czytankami.

A Lecture, Not a Lecture

Czytanka 1 · 20 zdań

It’s September, and Zosia is a student again. Her university is in an old stone building with lots of stairs. Zosia has got a new bag, a new folder and a timetable. Her first lecture is on Monday at nine. Zosia is there at twenty past eight. Of course.

The lecturer is Dr Fiona Grant. She’s tall, fast and very serious. ‘Translation is not about words,’ says Dr Grant. ‘It’s about people.’ Zosia writes everything down. Every word. Even ‘good morning’. After the lecture, she goes to Dr Grant with a question. ‘Excuse me. What is our lecture for this week?’ Dr Grant looks at her. ‘This is the lecture, Ms Wrona. It’s finishing now.’ ‘No, no. I mean a book. To read at home.’ ‘Ah. You mean the reading list.’ Dr Grant nearly smiles. Nearly. ‘You can’t read a lecture, Ms Wrona. You can only survive one.’

Then she has to get her student card. Zosia has to stand in a long queue. In the photo, she looks like a surprised owl. ‘Lovely,’ says the man at the desk. Everybody here says ‘lovely’. Zosia doesn’t think it’s lovely. But she says ‘lovely’ too.

🙈 Wpadka Zosi: lecture to NIE „lektura”!

Zosia chce zapytać o lekturę na ten tydzień, a pyta: What is our lecture for this week? — czyli „jaki jest nasz wykład w tym tygodniu?”. Dr Grant odpowiada zgodnie z prawdą: wykład właśnie trwa. I się kończy.

Po angielskuZnaczyA „lektura” to…
a lecturewykłada reading, a set book
a lecturerwykładowca, wykładowczynilista lektur — a reading list
to lecture somebodyprawić komuś kazanie„lektor” to też nie lecturer: lektor w audiobooku to a narrator

Na wykład się chodzi (go to a lecture) albo się go wygłasza (give a lecture). Czytać można tylko notatki z wykładu — lecture notes. Zosia ma ich osiem stron. Z pierwszego dnia.

🧩 Jak to działa: have got — brytyjskie „mam”

W Wielkiej Brytanii, mówiąc o tym, co ktoś posiada (rzeczy, rodzinę, wygląd, choroby), bardzo często mówi się have got zamiast samego have. Znaczy to samo — po prostu brzmi bardziej po brytyjsku, szczególnie w mowie.

have got (UK, w mowie)have (UK i US)
TwierdzenieShe’s got a new bag. · I’ve got a cat.She has a new bag.
PrzeczenieI haven’t got a utility bill.I don’t have a utility bill.
PytanieHave you got proof of address?Do you have proof of address?
Krótka odpowiedźYes, I have. / No, I haven’t.Yes, I do. / No, I don’t.
Zosia has got a new bag.
Have you got proof of address?
I haven’t got a utility bill.

Uwaga: She’s got = she has got (ma), a nie she is. A w czynnościach got się nie dokleja: I have breakfast at eight (jem śniadanie), nie I have got breakfast.

Three Copies of Everything

Three Copies of Everything

Czytanka 2 · 21 zdań

To work in Britain, Zosia has to have a National Insurance number. It’s a number for work and for tax. She applies online, on the government website. The number comes later, in a letter. A letter? Easy. Zosia likes letters.

Next, she has to open a bank account. Zosia is ready. Zosia is always ready. She has got everything in three copies, in plastic sleeves. Her passport, her visa, her contract with the shop, her student card. Her school certificate from Gdańsk. Her swimming certificate from primary school. ‘Just in case,’ she tells Morag. Morag looks at the three folders. ‘Have you got your baby photos too?’ ‘Yes. In the blue folder.’ Zosia isn’t joking.

The bank is on Leith Walk. It’s big, quiet and very modern. Zosia has to wait for twenty minutes. Then a young bank clerk calls her name. He says it wrong, but very politely. ‘Miss… Rona? Lovely. Take a seat.’ Zosia sits down and opens her three folders. So far, everything is going well. So far.

🗂️ Ważne słowa z czytanek 1 i 2 — uczelnia i dokumenty

Kliknij kafelek — usłyszysz słowo. Rzeczowniki niepoliczalne mają dopisek — nie stawiamy przed nimi a/an.

🔊a universityuniwersytet, uczelnia (a, nie an — bo [juː])
🔊a lecturewykład (NIE lektura!)
🔊a lecturerwykładowca, wykładowczyni
🔊a reading listlista lektur
🔊a timetableplan zajęć; rozkład jazdy
🔊a folderteczka (na dokumenty)
🔊a student cardlegitymacja studencka
🔊a buildingbudynek
🔊stairsschody (l.mn.)
🔊an owlsowa
🔊a National Insurance numbernumer ubezpieczenia (do pracy i podatków)
🔊taxpodatek, podatki (niepoliczalne)
🔊a websitestrona internetowa
🔊the governmentrząd
🔊a bank accountkonto w banku
🔊a passportpaszport
🔊a visawiza
🔊a contractumowa
🔊a certificateświadectwo, zaświadczenie
🔊a copykopia; egzemplarz (l.mn. copies)
🔊a plastic sleevekoszulka foliowa (na dokumenty)
🔊to applyskładać wniosek, ubiegać się (o coś: for)
🔊seriouspoważny
🔊lovelyuroczy, śliczny; super (Brytyjczycy mówią to o wszystkim)

💬 Have you got proof of address?

Oddział banku przy Leith Walk. Urzędnik jest młody, miły i nieskończenie uprzejmy. Zosia ma trzy teczki. Za chwilę okaże się, że to za mało.

👨‍💼 Lovely. Passport, visa, contract. Brilliant.
👩 I’ve also got my school certificate. And my swimming certificate.
👨‍💼 Very impressive. Have you got proof of address?
👩 Yes! Here’s my address. I can write it again for you.
👨‍💼 Sorry, it has to be a letter. A utility bill, for example.
👩 I haven’t got a utility bill. The bills are in my boss’s name.
👨‍💼 No problem! A bank statement, then?
👩 From which bank?
👨‍💼 From your bank.
👩 But I haven’t got a bank. That’s why I’m here.
👨‍💼 Ah.
👩 So I have to have an account to open an account?
👨‍💼 Exactly! You understand the system perfectly.

A Letter from the Bank

Dwa dni później na wycieraczce księgarni leży list. Brytyjskie pisma urzędowe są zawsze bardzo uprzejme — nawet wtedy, gdy mówią „nie”. Naucz się rozpoznawać to „nie” w uprzejmym opakowaniu.

Dear Ms Wrona

Tekst użytkowy · list z banku

Dear Ms Wrona,
Thank you for visiting our Leith Walk branch. Unfortunately, we cannot open your account today. We need proof of your address in the UK. This can be a utility bill or a bank statement, for example. You don’t have to make an appointment. We look forward to seeing you again soon. Kind regards, Customer Services

Zosia czyta ten list jedenaście razy. Zdanie We look forward to seeing you tłumaczy bezbłędnie — ale za każdym razem trochę głośniej. Zauważ: po look forward to idzie forma z -ing (seeing), nie bezokolicznik.

📌 Jak to działa: have to i don’t have to

Have to znaczy „musieć” — zwykle dlatego, że tak każą przepisy, szef albo sytuacja. Odmienia się jak zwykłe have: she has to. Pułapka czai się w przeczeniu: don’t have to znaczy „nie musisz” (możesz, ale nie trzeba), a nie „nie wolno ci”!

Po angielskuZnaczyPrzykład z rozdziału
I have to / she has tomuszę / ona musiZosia has to stand in a long queue.
I don’t have to / she doesn’t have tonie muszę / ona nie musiYou don’t have to make an appointment.
Do I have to…?czy muszę…?Do I have to pay for it?
You mustn’t…nie wolno ciYou mustn’t sit in Dickens’s chair.
Zosia has to open a bank account.
It has to be a letter.
You don’t have to pay for it.

W mowie have to brzmi jak [ˈhæftə], a has to jak [ˈhæstə] — z „f” i „s”, nie z „v” i „z”. Tak mówią wszyscy, łącznie z dr Grant.

Biurko Zosi przed wizytą w banku

👆 Kliknij dowolny przedmiot na obrazku — usłyszysz jego angielską nazwę.

a timetable a laptop a folder a plastic sleeve a notebook a pen a passport a student card an envelope a mug

Everybody Knows a Bartek

Ostatnia czytanka prowadzi na Leith Walk, do małego polskiego sklepu. Zosia rozmawia tam po polsku — w książce słyszysz to po angielsku, jak w filmie z napisami. Uważaj na ostatnie zdania: Hamish mówi coś więcej, niż się wydaje.

Everybody Knows a Bartek

Czytanka 3 · 31 zdań

In the evening, Zosia draws a circle in her notebook. No address, no account. No account, no letter. No letter, no address. ‘A vicious circle,’ says Morag over her crossword. ‘Seven and six.’ Hamish puts down his newspaper. ‘You have to see Bartek, hen.’ ‘Who is Bartek?’ ‘He’s got a Polish shop on Leith Walk. He knows everything.’

Smaczek is a small Polish shop on Leith Walk. Inside, there’s bread, pickled cucumbers, sausage and a long queue. In the queue, there are Poles, Scots and one confused tourist. Behind the counter, there’s a big man in an apron. He’s speaking Polish and English at the same time, very fast. That’s Bartek. At a small table by the window, a girl is doing her homework. That’s Lena, his daughter. She’s eight.

Zosia tells Bartek about the bank. They’re speaking Polish, so she isn’t nervous at all. Bartek listens and nods. He knows this story very well. ‘Easy,’ says Bartek. ‘Ask the university for a letter.’ ‘A letter with your name and your address. Banks love them.’ ‘You don’t have to pay for it. And my advice is free too.’ ‘How do you know all this?’ asks Zosia. Bartek laughs. ‘In Leith, everybody knows a Bartek.’ Lena doesn’t look up from her homework. ‘And Bartek knows everybody.’ Bartek gives Zosia a bag of pierogi. ‘For the nerves.’

A week later, Zosia has got a bank account. And on Friday morning, there’s a letter on the shop floor. Hamish picks it up. ‘For you, hen. From the government.’ It’s her National Insurance number. Zosia nearly kisses the envelope. ‘Forty years a postie,’ says Hamish. ‘Letters always find their way.’ Then he looks at Morag and adds quietly: ‘Well. Nearly always.’ Morag doesn’t look up from her crossword. But her pen stops.

📄 Ciekawostka: papiery po brytyjsku i „Miss Rona”

W Wielkiej Brytanii nie ma dowodów osobistych. Tożsamość potwierdza się zwykle paszportem albo prawem jazdy, a adres — listami. Dlatego banki proszą o proof of address: rachunek za media (a utility bill — prąd, gaz, woda), wyciąg z konta albo list z uczelni. Nowy mieszkaniec szybko uczy się tego zwrotu na pamięć.

National Insurance number to numer potrzebny do pracy i podatków. Wniosek składa się przez oficjalną stronę rządu, a numer przychodzi później. A jeszcze jedna dobra wiadomość dla studentów: studenci studiów dziennych są zwolnieni z council tax — lokalnego podatku od mieszkania. Tu też przydaje się list z uczelni.

A dlaczego urzędnik mówi Miss Rona? Bo w angielskim w przed r jest nieme: write [raɪt], wrong [rɒŋ], wrist [rɪst]. Brytyjczyk czyta „Wrona” jak „Rona” i robi to z najlepszą wolą — co jest, przyznajmy, całkiem urocze. Lovely, jak mówią tutaj.

🗂️ Ważne słowa z dialogu, listu i czytanki 3 — bank i Leith Walk

Bank, urząd i polski sklep. Kliknij, posłuchaj, powtórz.

🔊a bank clerkurzędnik bankowy, kasjer
🔊a branchoddział (banku); gałąź
🔊proof of addresspotwierdzenie adresu (niepoliczalne)
🔊a utility billrachunek za media (prąd, gaz, woda)
🔊a bank statementwyciąg z konta
🔊an appointmentumówiona wizyta, termin
🔊a vicious circlebłędne koło
🔊an envelopekoperta
🔊a postielistonosz (potocznie, szkockie; standardowo: a postman)
🔊an apronfartuch
🔊pickled cucumbersogórki kiszone (l.mn.; pickles — ogólnie: marynaty)
🔊homeworkpraca domowa, lekcje (niepoliczalne)
🔊a daughtercórka
🔊advicerada, porada (niepoliczalne: a piece of advice)
🔊to drawrysować (drew, drawn)
🔊to nodkiwać głową
🔊to pick uppodnosić; odbierać
🔊to jokeżartować
🔊to surviveprzetrwać, przeżyć
🔊confusedzdezorientowany, zagubiony
🔊easyłatwy; łatwo
🔊freedarmowy; wolny
🔊unfortunatelyniestety
🔊just in casena wszelki wypadek

🛟 Zwroty ratunkowe na urząd i do banku

Sześć zdań, z którymi przejdziesz przez każde okienko. Kliknij, posłuchaj, powtórz na głos.

  • I’d like to open a bank account, please.Chciałbym / chciałabym otworzyć konto.
  • What documents do I need?Jakich dokumentów potrzebuję?
  • Could you write that down, please?Czy może mi pan/pani to zapisać?
  • Sorry, what does that mean?Przepraszam, co to znaczy?
  • Is there another way?Czy jest inna możliwość?
  • Thank you, that’s very helpful.Dziękuję, bardzo mi to pomogło.

Sprawdź, czy zrozumiałeś

🎯 Sześć pytań do rozdziału

1. O co tak naprawdę chce zapytać Zosia po pierwszym wykładzie?
2. Jak Zosia wygląda na zdjęciu w legitymacji?
3. Czego potrzebuje bank, żeby otworzyć Zosi konto?
4. Dlaczego Zosia nie ma rachunku za media?
5. Co radzi Zosi Bartek?
6. Co mówi Hamish o listach?

✅ Co już potrafisz po tym rozdziale

  • mówić po brytyjsku, co masz, a czego nie: I’ve got… / I haven’t got…,
  • powiedzieć, co musisz, a czego nie musisz: have to / don’t have to — i nie pomylić tego z „nie wolno”,
  • poprosić w banku o otwarcie konta i zapytać o dokumenty,
  • zrozumieć uprzejme „nie” w urzędowym liście (Unfortunately, we cannot…),
  • nie pytać na uczelni o lecture, gdy chodzi ci o lekturę,
  • nazwać wszystko, co leży na biurku przed wizytą w banku.

Wróć tu jutro i przeczytaj czytanki jeszcze raz bez tłumaczenia. A dialog w banku przeczytaj na głos w dwóch rolach — z całym urokiem urzędnika.